Praca domowa – czy warto ją odrabiać?

Kursy języków obcych, a praca domowa

kursy języków obcych praca domowa czy warto ją odrabiać

Temat zasadności zadawania przez nauczycieli pracy domowej jest w dzisiejszych czasach kwestią dość kontrowersyjną. Coraz częściej pojawiają się głosy, że dzieci i młodzież szkolna są przemęczone i przytłoczone nadmiarem zadań pozalekcyjnych, a ich skuteczność jest nikła. Dyskusje nad tym zagadnieniem zazwyczaj są prowadzone w odniesieniu do procesu kształcenia w trybie szkolnym, który obejmuje wiele przedmiotów z różnych dziedzin, a ich ilość i zróżnicowanie zależy od etapu edukacji. Zastanówmy się natomiast, jak to jest z pracą domową na lekcjach języka obcego. Czy jest potrzebna? Czy kursy języków obcych powinny obejmować zadania domowe?

Zanim odpowiemy na to pytanie, zastanówmy się:

  • czym jest praca domowa
  • jakie są jej funkcje i korzyści płynące z jej odrabiania
  • czemu służy
  • w jaki sposób powinna być prawidłowo skonstruowana

Czym jest praca domowa?

Praca domowa, zwana również zadaniem domowym, odrabianiem lekcji, nauką domową lub pracą lekcyjno-domową jest zbiorem zadań przeznaczonych do realizacji po zajęciach dydaktycznych. Stanowi integralny element procesu edukacyjnego. Nie jest wynalazkiem naszych czasów, lecz istnieje już od starożytności i na przestrzeni stuleci przybierała różne formy. Przeważnie polegała na uczeniu się wskazanego przez nauczyciela materiału na pamięć. Dopiero w latach dwudziestych XX wieku nastąpił przełom. Rozwój psychologii i powstanie nowych prądów pedagogicznych sprawiły, że podejście do ucznia uległo diametralnym zmianom. Polegało ono na skoncentrowaniu treści oraz metod kształcenia wokół psychicznych potrzeb i zainteresowań ucznia. Powstały nowe stanowiska badaczy w odniesieniu do pracy domowej. Niektórzy uznawali ją za konieczną i pożądaną, inni oponowali za jej zmniejszeniem i przekształceniem, a jeszcze inni wzięli ją za zupełnie zbyteczną.[i]  

Brak zgody co do zasadności zadawania pracy domowej pozostał sferze edukacyjnej do dziś. Jednak bez względu na to, czy jest się zwolennikiem odrabiania lekcji, czy też nie, warto zastanowić się nad funkcjami i korzyściami płynącymi z nauki domowej.

 

Funkcje pracy domowej

Jej główne zadania dydaktyczne to:

  • Opanowanie nowego materiału
  • Utrwalenie przyswojonego materiału
  • Kształtowanie umiejętności i nawyków
  • Rozwijanie autonomii, czyli samodzielności w działaniu i myśleniu[ii]

Do funkcji pracy domowej można również zaliczyć:

  • Pobudzenie uczniów do aktywności
  • Rozwój sprawności uczenia się
  • Zaspokojenie lub pobudzenie zainteresowań uczniów
  • Rozwój zdolności twórczych
  • Wzmocnienie wiary we własne siły

Oczywiście funkcje pracy domowej różnią się w odniesieniu do poszczególnych grup wiekowych. W nauczaniu początkowym zadania domowe służą utrwaleniu wiadomości i umiejętności nabytych w szkole. W przypadku dzieci ważnym elementem zapamiętywania jest czynnik emocjonalny. Najmłodsi szybciej i trwalej zapamiętują to, co wzbudza ich zainteresowania. Warto więc, żeby prace domowe na etapie edukacji wczesnoszkolnej oscylowały wokół tego, co wzbudza ciekawość dzieci.

Drugim, równie ważnym warunkiem skutecznego i trwałego zapamiętywania jest częste powtarzanie. Odnosi się to nie tylko do dzieci, ale do uczących się w każdym wieku.

Ponadto, dzieci w wieku wczesnoszkolnym nie mają jeszcze wykształconej umiejętności czy nawyku samodzielnego uczenia się. Nie posiadają żadnych technik przyswajania wiedzy we własnym zakresie. W związku z tym, że nauczanie początkowe stanowi podwaliny dla późniejszych lat edukacji, warto, żeby od tego etapu powoli kształcić w dzieciach te umiejętności.

W przypadku starszych dzieci i młodzieży istotną funkcją pracy domowej poza utrwalaniem wiedzy zdobytej w szkole jest rozwijanie autonomii i wzmocnienie wiary w siły ucznia. Autonomia w procesie uczenia się oznacza przejęcie przez uczącą się osobę inicjatywy odnośnie doboru materiałów oraz technik przyswajania wiedzy, a także samodzielne poszukiwanie informacji w wybranych przez siebie źródłach. Dobrze skonstruowana praca domowa wspiera czy wręcz inicjuje takie działania. Uczeń, który bez pokierowania przez nauczyciela czy pomocy rodzica znajdzie samodzielnie rozwiązanie problemu, stworzy projekt itp. zaczyna zauważać, że proces jego kształcenia w dużej mierze zależy od niego samego. Ma na niego wpływ. Dostrzega, że dostęp do informacji w dzisiejszych czasach jest niesamowicie łatwy, a uczucie satysfakcji, kiedy zrobi coś samodzielnie jest nieocenione.

Jak powinna być skonstruowana prawidłowa praca domowa?

Praca domowa powinna być przede wszystkim starannie przygotowana i przemyślana tak, aby nie zniechęcać uczniów zbyt wysokim czy też zbyt niskim poziomem trudności. Powinna również uwzględniać ich różnice indywidualne, min. w zakresie wieku, cech pamięci, zainteresowań. Polecenie pracy domowej musi być jasne i zrozumiałe, zbudowane w przejrzysty sposób, zwłaszcza w przypadku młodszych uczniów. Nauka w domu ma charakter bardziej samodzielny, więc praca domowa powinna inicjować refleksję nad wiedzą zdobytą podczas lekcji. Tym samym powinna zachęcać do zastanowienia nad tym, czy uczeń wszystko zrozumiał, nie ma z niczym trudności (starsze dzieci, młodzież oraz dorośli). Jednocześnie praca domowa musi być związana z tematem lekcji i być niejako jego rozszerzeniem, pogłębieniem, a przede wszystkim utrwaleniem.

Inne warunki, jakie powinna spełniać praca domowa przynosząca pożądane efekty to:

  • Jasno określone cele i treści zadań
  • Atrakcyjność, pobudzanie zainteresowań
  • Pobudzanie różnorodnych i ciekawych działań, które uczniowie muszą podjąć, aby osiągnąć cel
  • Angażowanie wielu właściwości intelektualnych
  • Stwarzanie poczucia sukcesu poprzez realizację zadań kończącą się osiągnięciem celu
  • Urozmaicanie kolejnych zadań w celu uniknięcia nudy
  • Powiązanie treści pracy domowej z treścią lekcji
  • Dostosowanie zadań do umiejętności i możliwości uczniów[iii]

Praca domowa podczas kursów języków obcych?

Nauka języków obcych ma to do siebie, że nie wystarczy samo zrozumienie zagadnienia gramatycznego, aby zakończyła się sukcesem. Konieczne jest nieustanne powtarzanie, ćwiczenie, zapamiętywanie, kształcenie umiejętności rozumienia ze słuchu oraz zdolności komunikacji. W procesie nauki języka kładzie się nacisk nie tylko na szlifowanie biernego rozumienia, ale także na szkolenie aktywnego tworzenia, np. wypowiedzi ustnych i pisemnych. W związku z tym nauka wymaga systematyczności i ciągłości. Pomocna okazuje się praca domowa. Każda lekcja kursowa przemyślana i przepracowana na spokojnie w domu zapada w pamięć o wiele trwalej.

W przypadku najmłodszych kursantów prace domowe pozwalają na utrwalenie materiału poprzez wielokrotne powtarzanie zadanej piosenki, wyliczanki czy wierszyka. Atrakcyjne wizualnie materiały pobudzają zainteresowanie dzieci i zachęcają do powtórki tego, o czym uczyły się na lekcji.

Starsze dzieci i młodzież, a także dorośli zyskują w wieloraki sposób odrabiając pracę domową. Między innymi mają dzięki niej możliwość usystematyzować wiedzę nabytą w trakcie kursu, zastanowić się, czy coś im sprawia trudność i wymaga powtórnego wyjaśnienia. Podczas samodzielnej nauki przyswajają nowe słownictwo, na co potrzeba czasu.

Praca domowa czy też praca własna, samodzielna nie musi mieć formy żmudnych ćwiczeń. Mogą ją stanowić przeróżne aktywności. Przykładem jest słuchanie podcastów, oglądanie materiałów video, tworzenie projektu czy prezentacji związanych z zainteresowaniami kursantów oraz tematem lekcji.  Ważne, aby praca domowa była bodźcem do wchodzenia w kontakt z językiem, którego słuchacz uczy się w trakcie kursu. Istotne jest, aby stwarzała sytuacje, w których osoba ucząca się może w praktyce wykorzystać swoje umiejętności językowe. Im więcej takich sytuacji się stwarza, tym bardziej systematyczna staje się nauka, a co za tym idzie przynosi o wiele lepsze efekty, a cele językowe osiągane są szybciej i w krótszym czasie.

[i] Puślecki W. Praca domowa najmłodszych uczniów, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2005r

[ii] Kowolik P. Praca domowa w procesie nauczania-uczenia się uczniów klas początkowych: rekonesans badawczy, „Nauczyciel i Szkoła” 3-4, 2006r

[iii] Kowolik P. Praca domowa…, op.cit.

Zapraszamy do zapoznania się z językami, jakich uczymy. W zakładce oferta znajdują się kursy języków obcych, jakie prowadzimy dla dzieci, młodzieży i dorosłych oraz dla firm 🙂